الشيخ محمد آصف المحسني
162
مسايل كابل (فارسى)
مفاد كان ناقصه كه با ممكن الوجود بودن انها منافاتى ندارد . ( دقت كنيد ) بهرحال اين دليل متقن و مختصر و خللناپذير است بر بطلان دور و تسلسل توقفى ندارد . خلاصه اين برهان چنين است : ( واجب الوجود اگر محال نباشد فعلا تحقق دارد چون او ممكن الوجود نيست ) . از اين برهان كه بگذاريم ممكن است برهان ديگرى هم بنا بر اصالت وجود اقامه كنيم : تعدد و كثرت با مطلق وجود جمعشدنى است ولى با وجود مطلق ناسازگار است ماوراى وجود مطلق چيزى نيست هرچه فرض كنيد خلاف فرض است و وجود مطلق همان واجب الوجود است . مىبينيد اين استدلال هم مختصر است و موضوعى براى دور و تسلسل باقى نمىگذارد و فقط متوجه باشيد كه بين مطلق وجود ، و وجود مطلق اشتباه نكنيد . ( فافهم ) ( س - 60 ) : لطفا از نظر عقلى محكمترين و متقنترين براهين توحيد را براى مايان بيان كنيد . ( جواب ) : دلايل و براهينيكه بر توحيد اقامه شده است زياد مىباشد ولى ما در بعضى از كتب كلامى خود ضعف اكثر انها را ذكر كردهايم و قوىترين و محكمترين ادله توحيد بشرح زير است : 1 - وحدانيت از راه احديت ، يعنى نفى تعدد براساس بساطت و عدم تركب واجب الوجود : اگر دو خدا فرض شود قهرا در وجوب وجود با هم مشترك خواهند بود و بنابراين ، تحقق دوئيت انان محتاج بمميز خواهد بود كه هر دو واجب مركب از دو جزء مشترك و مختص مىشود و هر مركب مخلوق است و واجب الوجود نمىشود پس واجب بايد واحد باشد مىبينيد